Web sitesi yenilemenin en zor kısmı tasarım değil, eski içeriğin taşınmasıdır.
Yeni bir web sitesi tasarımı birkaç haftaya bitebilir. On üç yıldır birikmiş haberleri, duyuruları, raporları ve o haberlerin içindeki görselleri kaybetmeden yeni sisteme geçirmek ise bu kadar kısa sürmez.
Arlod’da bu arşiv altı bine yakın haberden oluşuyordu. İçlerindeki videoları, sosyal medya kartlarını, PDF raporlarını ve Excel tablolarını da haberleriyle birlikte kayıpsız taşıdık. Süreç iki aya yakın bir zamanda tamamlandı.
Neden bu kadar sürdü?
Çünkü on üç yılda haberlerin çoğu başka yerlerden kopyalanıp yapıştırılmış, her biri kendi biçimini de beraberinde getirmişti. Kimi haber düz metin, kiminin ortasında tablo, kiminin görseli bambaşka bir sunucudan geliyordu.
Taşıma kodunu bu biçimlerin her birine göre ayrı ayrı geliştirdik. Her turda gelen haberleri açıp kontrol ettik, eksik gördüğümüzü not alıp kodu bir tur daha iyileştirdik, arşivin tamamı eksiksiz gelene kadar sürdürdük.
Bu ölçekte bir taşımanın kendine göre zorlukları vardı. Aşağıda karşımıza çıkan sorunları ve her birinde neler yaptığımızı anlattık, aynı işi yaptıracak olanlara bir nebze yol gösterebilir.
İçerik taşımada karşımıza çıkan altı sorun ve çözümleri
1. İçeriği dışa aktarmak tek başına yetmiyor
Eski web sitesinin içerik yönetim sistemini de biz yazmıştık. Asıl sorun içeriği tek tuşla dışarı aktarmak değildi. Fakat metinleri alsak da, dışarıdan alınmış haberlerin içinde duran düzensiz HTML ve JS kod parçaları, harici görsel linkleri gibi artıklar içeriği yeni web sitesinde bozuk gösteriyordu. Görsellerin adresleri gelse bile kendileri eski sunucuda kalıyordu. Ya da eski haberlerdeki görsellerin durduğu sunucu kapandığı için haberlerin içindeki görseller görünmüyordu.
Bu yüzden haberleri sayfa sayfa çektik, yazıyı, tarihi, kategoriyi ve içindeki her görseli aynı turda indirip yeni sisteme yazmak üzere hazırladık. Sorunlu içerikler için kodu geliştirip bir sonraki turda tamamladık.
Bu iş bir kerede bitmiyor
Altı bin haberin hepsini aynı anda çekmek mümkün değil, sunucu çeşitli engeller çıkarıyor ve zaman ayarlı çalışmak gerekiyor. İçerikleri parça parça çekip zaman zaman işlemleri durdurarak ilerledik.
2. Kopyala yapıştır içerikler veritabanını şişiriyor
İçerik yönetim sistemi projelerinde en sık görülen sorunlardan biri budur. Editör bir haberi başka bir web sitesinden alıp yapıştırır, metinle birlikte o web sitesinin bütün kod artıkları da beraberinde gelir. Bir yıl sonra veritabanı şişer, sayfalar yavaşlar, tasarım yer yer bozulur.
Arlod’un yenilediğimiz web sitesinde bunun önüne geçen birkaç denetim ekledik. Editör dışarıdan kopyaladığı metni temizlemeden kaydetmeye çalıştığında ya da dışarıdaki bir sunucuya bağlı görsel eklendiğinde sistem işlemi durduruyor ve o kayıt girilemiyor. Editör yapıştırdığı metni panelde tek tuşla artıklardan temizliyor ve haber o haliyle kaydedilebiliyor.
Panelde haberi giren kişiler yazılımcı değiller, bu kontrolleri tek tek onların yapmasını beklemeyiz. Bu yüzden içerik yönetim sistemi çalışmalarında panelde yapılan bir hatanın web sitesinin altyapısını veya tasarımını bozmasını baştan engelleyen önlemleri alıyoruz.
3. Türkçe başlıklar hazır kodla düzeltilemiyor
Başlıklar tamamen büyük harfle girildiğinde bunu otomatik düzeltmemiz gerekiyordu ama hazır kodlar Türkçeyi bilmiyor. Türkçede I harfinin küçüğü ı, İ harfinin küçüğü i olur, İngilizce için yazılmış kod bu ayrımı yapamadığı için “İSTANBUL” başlığını “Istanbul” diye düzeltiyor.
Başlıkları Türkçe kurallarına göre düzelten bir kod da hazırladık. Tırnak içindeki kısımlara dokunmuyor, “ve, ile, de, da” gibi bağlaçları küçük bırakıyor, kelimelerin sadece ilk harfini büyütüyor.
Küçük bir ayrıntı gibi duruyor ama altı bine yakın başlığın hepsinde anlamlı oluyor.
4. Hazır eklenti yerine özgün modül yazımı
Derneğin web sitesinde borsa, döviz ve altın fiyatlarının anlık görünmesi gerekiyordu ve bunun için önce hazır eklentileri denedik. Fakat hepsi web sitesini yavaşlattı ve zaman zaman dış kaynaklardan veri çekemeyip ekrana boş değerler yazdı.
Bunun yerine projeye özel bir modül yazdık ve verilerin nereden geleceğine ve gelmediğinde modülün ne yapacağına kendimiz karar verdik. Dış kaynaklar o an cevap vermediğinde modül sıfır ya da boş değerler yazmıyor ve elindeki son sağlıklı verileri ekranda tutuyor, böylece ziyaretçiler altının fiyatını sıfır olarak görmüyor.
Her iş için modül yazılmıyor
Bu tercih her projede doğru değil ve hazır eklentilerin işi gördüğü yerlerde onları kullanıyoruz. Fakat bu verilerin ekranda doğru durması web sitesinin ana işlerinden biriydi ve yanlış rakam göstermesi olmazdı, o yüzden ayrı yazdık.
5. Görsellerin çerçeveden taşması
Eski haberlerin görselleri farklı ölçülerde geliyordu ve haber listelerinde kimi kutunun dışına taşıyor, kimi de kutunun oranını bozuyordu. On üç yıla yayılmış bir arşivde bunun olması normal, çünkü her yıl başka ölçüde görsel yüklenmiş ve o günün tasarımına göre girilmiş.
Görselleri kutunun arka planına alıp ölçüyü sabitledik ve artık hangi ölçüde görsel gelirse gelsin kutu aynı kalıyor, listeler bozulmuyor.
6. Web sitesini devralacak kişi için kılavuz
İşin sonunda panele, sadece yöneticilerin görebildiği ve ekran görüntüleriyle hazırlanmış bir kullanım kılavuzu koyduk. Hangi alanın ne işe yaradığını, haberin nasıl girildiğini ve neyin değiştirilmemesi gerektiğini tek tek yazdık.
İlerde web sitesini yıllarca kullanacak olan kişiler değişebilir ve kılavuz yoksa göreve yeni gelen kişi sistemi deneyerek öğrenir. Kılavuz ise panelin içinde duran bir temel eğitim metni olarak kalıyor ve o kişi ilk günden doğru yerden başlıyor.
Web sitesi yenileyecekseniz içerik taşımayı baştan konuşun
Yenileme teklifi alırken tasarım uzun uzun konuşulur ve taşıma genelde tek satırda geçer. Oysa eski web sitesinde birikmiş içerik ne kadar çoksa işin ağırlığı o tarafa kayıyor ve teklifin gerçek karşılığı da orada belli oluyor.
Sorulacak sorular şunlar: içerik nasıl taşınacak, görseller de geliyor mu, eski adresler yenisine yönlendirilecek mi, taşıma sonrası kontrolü kim yapacak. Bu soruları cevaplamayan bir teklif elbette düşük fiyatlı olacaktır, size uygun da gelecektir. Fakat web sitenizin içeriğinin tümünün alınmadığı bir durum yaşanırsa işiniz yarım kalır, içeriğin kalanını tamamlatmak için ikinci kez masraf yapabilirsiniz.
Arlod’un yenilenmiş web sitesini iş sayfamızda görebilirsiniz. Aynı derneğin bir önceki web sitesi de portfolyomuzda duruyor.
Elinizde yıllardır biriken içerik varsa ve web sitenizi yenilemeyi düşünüyorsanız, içeriğin taşınmasını da kapsayan bir teklif için bizimle iletişime geçin. Ankara’da 2001’den beri bu işi yapıyoruz.
